Nader over samsara en nirvana

Het gaat er niet om of onthechting in het boeddhisme een rol speelt, maar hoeveel we in dit opzicht van onszelf moeten, durven vergen

Onderstaand in een licht bewerkte vorm een antwoord dat ik in het Boeddhistisch Dagblad heb geplaatst naar aanleiding van een reactie op mijn vorige blogartikel, ‘De weg kwijt in een feest der herkenning’:

In de Mahayana-traditie kan samsara samenvallen met nirvana voor zover je weet te leven naar het inzicht dat de factoren van het voorwaardelijk onstaan ‘leeg’ zijn. Inzicht in leegte is onthechting. Op die basis kan Dogen zeggen: zazen zelf is verlichting.

Dat is echter niet wat de Boedda leerde, net zoals de Boeddha die Dogen regelmatig met grote stelligheid citeert, niet de historische Boeddha was maar een product van het religieuze voorstellingsvermogen van latere generaties.

Als je op de Pali Canon mag afgaan, dan is inzicht in leegte voor de historische Boeddha slechts een eerste stap van vele in het systematisch ‘omturnen’ van de factoren van het voorwaardelijk ontstaan. Dit proces kan makkelijk meerdere levens in beslag nemen en omvat een praktijk van leven en mediteren die veel dieper tast dan in Mahayana meestal gebeurt.

Ik sta zelf in de zentraditie maar iets resoneert bij mij, iets brengt me aan het twijfelen, wanneer ik de woorden van de Boeddha tot mij laat doordringen.

Mahayana meent dan dat er in de loop van de geschiedenis een paar keer ‘aan het Dharma-wiel gedraaid’ is, maar naar mijn gevoel mag er nog wel eens gekeken worden naar het fundament onder het bouwwerk van vele eeuwen en culturen. Zeker nu in onze tijd het erfgoed van vele tradities toegankelijk is, ontkomen we niet aan ongemakkelijke vragen.

Een poging tot synthese komt mij sympathiek over, maar er blijven principiële punten in het geding. Het gaat er niet om of onthechting in het boeddhisme een rol speelt, maar hoeveel we in dit opzicht van onszelf moeten, durven vergen.

2 thoughts on “Nader over samsara en nirvana”

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s