Ware Aard: zuiver of niet?

Bij de Chinese boeddhistische leraar Chih-i (538-597) geldt boeddhanatuur als bron van goed én kwaad

Chih-i
Een intrigerende figuur in de geschiedenis van Mahayana heb ik altijd Chih-i gevonden, de stichter van de Chinese Tientai-school. Hij markeert een kantelpunt, daar waar het boeddhisme van de Indiase traditie overgaat in de Chinese. Een synthese tussen beide tot stand brengen speelde voor hem een grote rol.

Chih-i (Engels: Zhiyi) was de eerste die de belangrijkste sutra’s van Mahayana onderbracht in een classificatiesysteem. Bovenaan in zijn rubricering figureerde bij hem de Lotus Sutra. Tientai, genoemd naar het centrum van de school op de gelijknamige berg, is in het Chinese boeddhisme dan ook de Lotus Sutra-school.

Identiek
Opmerkelijk aan Chih-i is zijn overtuiging dat goed en kwaad altijd samenvallen. Al vanaf vroeg in Mahayana kom je de voorstelling tegen van de Ene Geest of ’s mensen Ware Aard die geheel zuiver is. Zo niet bij Chih-i. Goed en kwaad zijn voor hem identiek.

Boeddhanatuur, een thema dat in het Oost-Aziatische boeddhisme wordt uitgewerkt, is volgens Chih-i dan ook niet alleen van oorsprong volkomen goed. Indien volkomen goed, dan eveneens volkomen kwaad. Inzicht en onwetendheid zijn twee kanten van een en dezelfde medaille.

Karmisch krachtenveld
Een pareltje is de klassieker die Chih-i heeft geschreven over meditatie. In de Engelse vertaling heet dit The Essentials of Buddhist Meditation. Het is hier online verkrijgbaar als een pdf-bestand als je eerst tien Amerikaanse dollars (ongeveer €7,50) aan de uitgever doneert.

Chih-i’s handleiding beslaat exclusief de pagina’s met Chinese karakters zo’n honderd bladzijden. Meditatie gaat over heel iemands leven. Willen wijsheid en inzicht beklijven, dan moet een mens zich conformeren aan de boeddhistische voorschriften.

In de synthese van Chih-i vind je een combinatie van meditatief inzicht (dhyana) en geleidelijke persoonlijke zuivering. Inzicht realiseren bevrijdt je nog niet van je inbedding in een karmisch krachtenveld.

Hoewel geschreven voor monniken, wordt het ook voor leken allemaal op een praktische en toegankelijke manier gepresenteerd. Voor geïnteresseerden raad ik het graag als lectuur aan. Het is een welkom antidotum tegen eigentijdse, al te moderne opvattingen over mindfulness als een proces van ‘grote stappen, snel thuis’.

2 thoughts on “Ware Aard: zuiver of niet?”

  1. Terecht besteed je aandacht aan dit boek van Chih-I, het is tegelijk tijdloos en modern. Het thema van de verhouding vipassana-samatha is nog steeds actueel. Ik heb het met plezier al een paar keer gelezen.
    Via de site van de uitgever in je link zijn al heel wat passages eruit zo te loezen!

    Alleen je slotopmerking dat dit boek “welkom antidotum [is] tegen eigentijdse, al te moderne opvattingen over mindfulness als een proces van ‘grote stappen, snel thuis’ “, slaat nergens op.
    Ik heb ook bedenkingen tegen de mindfulness-hype (jatwerk van de vipassana), maar de propagandisten willen je juist niet thuis brengen (waar dat dan ook is) maar minder stress bezorgen.
    Het boek van Chi-I is geen antidotum, is gewoon goed op zich.
    Overigens: hoe is je waardering voor dit boek (kort gezegd: mediteren gaat niet vanzelf, is hard werken) te combineren met je waardering voor de ander-kracht-benadering van Pure land boeddhisme? David Brazier bv relativeert de noodzaak van mediteren in sterke mate.

    1. Dank voor je inhoudelijke reactie, Joop!

      Ook stressreductie is een manier van werken aan je lijden. Ik vind echter dat je verder moet gaan en mindfulness moet plaatsen in de context van het achtvoudig pad. Dat geeft een realistischer kijk op de uitdagingen van het leven en op alternatieven voor meditatie die, afhankelijk van je benadering ervan, inderdaad hard werken met zich mee kan brengen.

      Bij David Brazier en andere Reine Land-boeddhisten wordt aan meditatie inderdaad vaak minder gewicht toegekend. Op zichzelf ontkennen zij de mogelijkheid niet dat de weg van de meditatie je naar bevrijding kan voeren, ze schatten alleen de kans van slagen hiervan voor de meeste mensen bijzonder laag in. Wat mij hier in ieder geval in aanspreekt is de gedempte verwachting van bevrijding op eigen kracht.

      In de praktijk wissel ik (zen)meditatie af met andere vormen van beoefening. Dit is een proces van continu experimenteren. Of het nu via aanwijzingen van de Satipatthana sutra gaat of via de handleiding van Chih-I, er zijn vele manieren om de leegte te benaderen. Het is naar mijn ervaring wel zaak om hierbinnen, met een onvermijdelijk vallen en opstaan, een zekere focus te houden, om niet van de wijs te raken. Ook een goede meditatieleraar kan helpen je binnen een verantwoorde bandbreedte te houden.

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s