Medeplichtig aan kwakzalverij

Mindfulness vereist in de omgang subtiliteit en wijsheid. Commerciële mindfulness is altijd dubieus

“De afzijdige, onpolitieke benadering van mindfulness gaat voorbij aan de structurele problemen waarmee we leven,” schrijft Suzanne Moore in de opinierubriek van de Britse krant The Guardian van 6 augustus. “Waarom proberen we minder te denken terwijl we juist meer moeten denken?”

Moore heeft gelijk. Ze valt aan wat de Amerikaanse zenleraar David Loy eerder treffend betitelde als McMindfulness.

Subtiliteit
Boeddhisten doen er goed aan de kritiek van Moore en Loy ter harte te nemen. Te vaak hebben ze óf een mindfulnesswinkeltje erbij óf bewijzen ze kritiekloos lippendienst aan de vele zegeningen van mindfulness. Zo maken ze zich medeplichtig aan het aanjagen van een vorm van kwakzalverij die het lijden van mensen niet verlicht, maar dit juist instandhoudt.

Mindfulness vereist in de omgang subtiliteit en wijsheid. Mij zul je niet horen zeggen dat mindfulness als zodanig verwerpelijk is, integendeel. Maar veel hangt af van de context. Commerciële mindfulness is altijd dubieus.

Zelfs als mindfulness ingebed is in boeddhisme, moet je kritisch blijven. Er is een hellend vlak van ‘alles is leeg’ naar ‘mijn problemen zijn niet reëel’. De naam boeddhist beschermt niet tegen het uitglijrisico van wensdenken over een gemakkelijke uitweg.

Wurggreep
Nee, we leven inderdaad temidden van structurele problemen. Of we onszelf uit de wurggreep daarvan kunnen bevrijden, is maar zeer de vraag.

Ik kan Moore wel volgen wanneer ze zich afvraagt: “Waarom proberen we minder te denken terwijl we juist meer moeten denken?” Ook in boeddhistische kring krijgt menigeen een waas voor ogen wanneer het gaat over het ervaren van de werkelijkheid zoals deze is. Alsof inzicht je ontslaat van engagement.

Wie denken in de ban doet, laat zich betoveren door deze waas. Die is er nog niet. Te veel bezig met zichzelf, nog onvoldoende oog voor compassie als bindende kracht. Pas op met zo iemand aan je zijde, zeker wanneer je samen de straat oversteekt.

2 thoughts on “Medeplichtig aan kwakzalverij”

  1. Waarom dit artikel beperken tot mindfulness? Vervang het woord gerust door zen of meditatie.

    “It does nothing to change an unjust world” is een opmerking van iemand die volgens mij verkeerde info over mindfulness heeft gelezen. Of een gekleurde bril op heeft natuurlijk.

    Net als met iedere vorm van meditatie, kun je het gebruiken om bankmanagers nóg efficiënter te maken en om sluipschutters nog dodelijker mee te maken. Maar dán is het dus geen mindfulness, zen of wat ook. Het ethische aspect mag nooit onbenoemd blijven.

    Kom op Jules, jij weet toch wel beter en hebt zo’n artikel toch niet nodig om je te profileren?

Reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s